Kiedyś, zupełnie bez przekonania napisałem wniosek o finansowanie badań tylko dlatego, że wszyscy to robili. Nie miałem żadnych oczekiwań, a jeśli jakieś miałem to raczej ujemne. Po kilku dniach zapomniałem o temacie ciesząc się, że niepotrzebny trud pisania prawie czterdziestu stron wreszcie się skończył. Wróciłem do swoich spraw. A zajmowałem się wtedy głównie martwieniem, że nie jestem wystarczająco dobry. Gdy to uczucie zbytnio mnie przyciskało do ziemi starałem się je uciszyć paląc papierosy i pijąc alkohol. Nie działało, ale wtedy jeszcze nie znałem lepszych sposobów.

Informacja o tym, że mój wniosek został rozpatrzony pozytywnie była o tyle szokująca co przerażająca. Bo nagle coś, co miało być pisaniem palcem po wodzie miało się spełnić. Nie byłem na to przygotowany. Byłem przerażony i przekonany, że wcale tego nie chcę. Dziewięć miesięcy później miałem wizę w paszporcie i czekałem na opóźniony lot z Warszawy do Chicago. Polskie Linie Lotnicze rozdawały kanapki, bo czekaliśmy już czwartą godzinę, a nasz Dreamliner dopiero lądował. Ja wciąż myślałem o tym jak późno będę w Chicago i że drogę do hostelu będę musiał pokonać już po zmierzchu. Byłem przerażony. Gdy teraz myślę o tym wszystkim, dostrzegam w tym niemożliwie ogromny przypadek. Tak wielki, że to nie mógł być on. Szansa, że to wszystko się stanie, że znajdę przypadkiem pokój w domu młodego wdowca, że okaże się on jednym z najlepszych ludzi, jakich poznałem, że zostaniemy przyjaciółmi, że nauczy mnie zasad futbolu amerykańskiego i weźmie na wycieczkę do Detroit, że będę jeździł rowerem po East Lansing czując się jak balon, z którego zerwał się sznurek… Gdy myślę o tym wszystkim, mam wrażenie, że takiej rzeczywistości nie da się wyśnić czy wymarzyć. To się nie miało prawa udać, ale jakimś niezwykłym zrządzeniem losu jednak się udało. Taki scenariusz mogło napisać tylko Życie.

Budziłem się co rano czując motyle w brzuchu jak przed pierwszym dniem szkoły. Pogoda była niesamowita. Od całego znanego mi świata oddzielało mnie długie sześć godzin. I gdy ja odkrywałem nowy świat, mój stary świat zazwyczaj już spał. Uwierzyłem wtedy, że zupełnie sam, na drugim końcu świata, nie znając nikogo, będąc jedynie sobą, jestem w stanie znaleźć małą społeczność, przyjaciół, niewielkie stado. Jestem w stanie ułożyć sobie to krótkie życie i czuć się dobrze właśnie tu i teraz. Otworzyły się też drzwi, o których wcześniej nie myślałem. Zacząłem mówić, czytać i myśleć w języku, którego używa półtora miliarda ludzi. Co piąty człowiek na Ziemi mówi po angielsku podczas, gdy po polsku mówi 1% ludzkości. Ta krótka przygoda dała mi odwagę, by później wyjechać za granicę. Pozwoliła zobaczyć jak żyje, myśli, śni i marzy się gdzie indziej. Moja głowa otworzyła się na oścież.

Wcześniej zwykłem myśleć, że wszystko jest dziełem przypadku i nie ma w tym codziennym zamęcie większej logiki. Nigdy też do końca nie wiadomo po co to wszystko. Niczego nie da się kontrolować, choć wielu z nas (włączając w to mnie) maniakalnie próbuje nad życiem sprawować jakąś kontrolę. Kontrola jest jednak okrutnie iluzoryczna. Spokój, który z kontroli wynika, też zatem musi być iluzją.

Dzięki temu niespodziewanemu wyjazdowi potknąłem się o chwilę cichej zadumy. Może dokładnie tak miało być. To był dla mnie moment pełnej zgody na życie. Nagle dostrzegłem, że wszyscy jesteśmy z tego samego kosmicznego pyłu i siedzimy w tych zmaganiach razem. Czasem jedno przypadkowe wydarzenie potrafi zmienić kurs całego życia. A skalę tych zmian, można ocenić dopiero po latach. Patrzymy wtedy na zmiany z tak potrzebnym dystansem. Nie ma przecież zmian na dobre i zmian na gorsze - życie serwuje nam po prostu zmiany.

Przypadek okazał się niewiarygodnym splotem dokładnie tego, co było mi potrzebne. To był obezwładniający, rozlewający się spokój. Zdarza mi się skupiać tylko na tym, co na co dzień. Żyję wtedy głównie w swojej głowie. Próbuję wymyślić jak ma być i jak chcę, żeby było. Ale nigdy nie jest tak, jak sobie wymyśliłem. Życie rzadko jest po mojemu, gdy mam wobec niego oczekiwania. Im mniej z tym walczę, tym mi lepiej. Tak łatwo zapomnieć, że to przecież nie żadna walka. Tu nie ma nic do wygrania czy przegrania. Życie można smakować i przestać się siłować. To zdecydowanie ciekawszy sposób, by je przeżyć.

Dziś ma małe znaczenie. Dzisiejszy trud i niepewność są tylko mglistą zapowiedzią przyszłych nas. Nas, którzy są w pełni sobą. I mimo strachu, lęku i niepowodzeń wierzą każdego dnia, że to najlepszy możliwy świat. Zacząłem traktować dziś jak czas, by ostatecznie rozsiąść się w fotelu i cieszyć podróżą. Dokądkolwiek ona nas zabierze. Może to jedyny sposób by tego nie zmarnować i posmakować do końca.

Once, with zero conviction, I wrote a research grant application for the sole reason that everyone else was doing it. I had no expectations — or if I did, they were rather negative. A few days later I forgot the whole thing, relieved that the pointless struggle of writing nearly forty pages was finally over. I went back to my life. Which at the time mostly consisted of worrying that I wasn't good enough. When that feeling pressed too hard, I tried to silence it with cigarettes and alcohol. It didn't work, but I didn't know any better back then.

The news that my application had been accepted was as shocking as it was terrifying. Something that was supposed to be a throwaway gesture was suddenly becoming real. I wasn't ready. I was scared and convinced I didn't actually want this. Nine months later I had a visa in my passport and was waiting for a delayed flight from Warsaw to Chicago. Polish Airlines was handing out sandwiches because we'd been waiting four hours and our Dreamliner was only just landing. I kept thinking about how late I'd arrive in Chicago, how I'd have to find my way to the hostel after dark. I was terrified. When I think about all of it now, I see an impossibly vast coincidence. So vast it couldn't have been one. The odds of all of it happening — finding a room in a young widower's house, him turning out to be one of the best people I've ever met, us becoming friends, him teaching me the rules of American football and taking me on a trip to Detroit, me cycling around East Lansing feeling like a balloon whose string had snapped… When I think about all of it, I feel like no one could have dreamed this up. It had no right to work out, but by some extraordinary twist of fate, it did. Only Life could write a script like that.

I woke up every morning with butterflies, like it was the first day of school. The weather was incredible. A full six hours separated me from everything I'd ever known. While I was discovering a new world, my old world was usually asleep. I came to believe that completely alone, on the other side of the planet, knowing no one, being nothing more than myself, I could find a small community, friends, a little tribe. I could build a brief life and feel good right here, right now. Doors I hadn't known existed began to open. I started speaking, reading, thinking in a language used by a billion and a half people. One in five people on Earth speaks English; Polish is spoken by one percent. That short adventure gave me the courage to later move abroad. It let me see how people live, think, dream, and hope in other places. My mind cracked wide open.

I used to think everything was random — that there was no deeper logic in the daily chaos. That you never really know what any of it is for. That nothing can be controlled, even though so many of us — myself very much included — obsessively try. But control is cruelly illusory. And the peace that comes from control must be an illusion too.

That unexpected trip made me stumble into a moment of quiet clarity. Maybe this was exactly how it was supposed to be. It was, for me, a moment of full agreement with life. I suddenly saw that we're all made of the same cosmic dust, sitting in this struggle together. Sometimes a single chance event can alter the entire course of a life. And the scale of that change can only be measured years later, when we finally have the distance to see it. There are no changes for the better or for the worse — life simply serves us change. That's how it works. My mind resisted this for decades. It still does, even though I sometimes catch myself seeing it.

What looked like coincidence turned out to be an extraordinary alignment of exactly what I needed. An overwhelming, full-body calm. I still catch myself living only in the day-to-day. Stuck in my head. Trying to figure out how things should be, how I want them to be. But it never goes the way I plan. Life rarely bends to my expectations. The less I fight it, the better I feel. It's so easy to forget that there's no fight here at all. Nothing to win or lose. You can taste life instead of wrestling it. That's a far more interesting way to live.

Today doesn't matter much. Today's struggle and uncertainty are only a faint preview of who we'll become. People who are fully themselves. Who, despite fear and failure, believe every day that this is the best possible world. I've started treating today as the time to finally settle into the armchair and enjoy the ride. Wherever it takes us. Maybe that's the only way not to waste it — and to savor it to the very end.

Kiedyś byłem przekonany, że gdybym tylko miał nieco więcej pieniędzy, to wszystko byłoby dobrze. Miałbym lepszy nastrój, więcej energii, życie byłoby bardziej po mojemu. Wszystko by mi się podobało i w ogóle cały ten znój wcale by się mnie nie imał. Nie wiedziałem za bardzo, skąd te pieniądze miałyby się wziąć. Nie myślałem też, ile miałbym ich mieć — wiedziałem po prostu, że potrzebuję ich więcej. Czułem też, że gdzieś wewnątrz mnie jest jakaś dziura, przez którą ucieka to, co cenne. Byłem przekonany, że można ją łatwo załatać. Wystarczy mieć tylko nieco więcej pieniędzy.

Na życie nie miałem planu i chyba liczyłem na to, że to ono ma plan na mnie. Miotałem się niemal trzydzieści lat, podejmując decyzje pod wpływem chwili i impulsu. Tak zostałem na uczelni po studiach. Tak skakałem po mieszkaniach studenckich, zamieniając większe pokoje na mniejsze i mniejsze na większe. Zmieniałem współlokatorów i osiedla. Czasem się wzruszałem, sporo się bałem, a życie toczyło się swoim rytmem. Rytmem, którego nie miałem śmiałości zakłócić. Nie śmiałem aspirować do tego, by wiedzieć, czego chcę i kim chcę być. Byłem jak łódka z kory, która przez przypadek wypłynęła na morze i pozostało jej tylko dryfować. Brzmi to nieco romantycznie, ale niewiele miało z romantyzmem wspólnego. Większości decyzji nigdy nie podjąłem, sparaliżowany lękiem i odpowiedzialnością. Raczej nie żyłem — to życie pchało mnie każdego dnia w różne miejsca. I w sumie, z perspektywy czasu, to nie było złe.

Miałem też w życiu krótkie okresy silnego zakochania i wtedy stawałem się innym człowiekiem. Wtedy mogłem wszystko. Odwagi miałem w sobie całe nieprzebrane garści. Nic nie było w stanie stanąć mi na przeszkodzie. Szedłem po swoje, choć nie miałem wtedy pojęcia, że w życiu tak naprawdę nic nie jest czyjeś. I tak właśnie, siłą rozpędu, taranem zakochania, tą niepowstrzymaną chęcią bycia kimś innym niż naprawdę byłem, wylądowałem w Belgii. A dokładnie w Gandawie — przecudnym mieście Flandrii Wschodniej, skarbie Zachodniej Europy, o którym Belgowie w swoim rowerowo-piwnym zabieganiu zapomnieli powiedzieć całemu światu. Zanim się tam wybrałem, mój burzliwy i cokolwiek bezsensowny związek zdążył się rozpaść. Planował go ten głodny życia, odważny Piotr. A pojechał ten codzienny — niepewny, smutny i lękliwy. Ten ze skulonymi ramionami, co się łatwo wzrusza.

Mój pomysł na ten czas to było zapomnieć o tym, co na co dzień, i bawić się w inne życie. Miałem mieszkanie i miałem staż w firmie, która robiła mapy. To wszystko. Codziennie wstawałem rano, brałem prysznic i chadzałem do biura, które nie było prawdziwą pracą. Jeśli można mieć jakąś ustawioną poprzeczkę, moja była dość nisko. Chodziłem tam bardziej po to, żeby nadać temu wszystkiemu jakiś sens. Żeby otrząsnąć się ze straty, żeby pożegnać życie, na które liczyłem, a które mnie minęło. Spędzałem czas z ludźmi, rozmawiając po angielsku — czego zresztą też nie umiałem. Próbowałem każde zdanie najpierw ułożyć sobie w głowie. A gdy wreszcie byłem gotów je powiedzieć, rozmowa zazwyczaj była już cztery wątki dalej. Myślałem wtedy, że to musi być niezwykłe — mieć pracę, której się nie nienawidzi. Pracę, która daje satysfakcję, dobre relacje i godne życie. Wtedy, te dziesięć lat temu, wydawało mi się, że to byłoby spełnienie marzeń. Ale przecież nic z tego nie było naprawdę. Mieszkanie z cudownym tarasem i uroczą antresolą było tylko na chwilę. Praca była darmowym stażem, a projekt do wykonania mógł się udać, ale wcale nie musiał. Nikt tak naprawdę na niego nie czekał.

Uczyłem się wszystkiego zupełnie od nowa — jak zaplanować spotkanie, jak powiedzieć coś po angielsku, jak prezentować, jak opowiadać, jak się zachować, co wypada, a czego nie. To trochę jak pojechać do szkoły z internatem, tylko że nie ma lekcji — jest życie. Wspólne lunche, spacery, kawy. Ludzie zupełnie nieznani, ale z każdym dniem nieco bliżsi. Wtedy nie miałem pojęcia, jak bardzo mnie to formuje. Że właśnie wykuwa się to, kim będę i jak spędzę kolejne dziesięć lat.

Chadzałem do centrum czytać książkę. Czytałem wtedy opowiadania Tove Jansson. Jak ja uwielbiam jej styl pisania. Wtedy nie miałem pojęcia, że jej słowa będę czytał niemal każdego wieczoru swojemu dziecku przed spaniem. Miałem wrażenie, że życie stanęło na głowie. Że od siebie przecież nie ucieknę. Od tych lęków i trosk. A jednak zupełnie niespodziewanie ta nowa rzeczywistość dawała mi spokój i ukojenie, kołysała mnie do snu każdego wieczora. Miewałem momenty, że lubiłem być sobą. A wcześniej zdarzało mi się to niezwykle rzadko.

Potrzebowałem tej chwili, by poznać siebie. Spędzić trochę czasu ze sobą samym. Ociosać się nieco z wyobrażeń i pomysłów, a dać sobie przestrzeń na odkrycie, kim naprawdę jestem. Zanurzyłem się na moment w tej samotności. Mocno mnie otrzeźwiła. A potem poznałem ludzi. Jedno wyjście, kilka twarzy, tuzin partii w bilard. I tak jakoś zaczęło układać mi się życie. Godziny spędzone w parku, rzucając frisbee i paląc skręcone papierosy — na te w paczkach nie było mnie stać. Piwo, którym ktoś poczęstował albo które postawił w pubie. Rozmowy długo w noc, poranne prysznice na kacu, kanapki do pracy, która uparcie nie chciała być prawdziwą pracą. Te trzy miesiące minęły w okamgnieniu. Nawet nie spostrzegłem, kiedy pisałem finalną dokumentację do swojego projektu, wiedząc, że nikt i tak jej nigdy nie otworzy. Wciąż myślałem, jakie to musi być niezwykłe — mieć stabilną pracę, która daje dobre życie. Uwierzyłem, że tak można. A przecież wtedy zniknęłaby ta dziura, ta pustka, którą czułem od kiedy pamiętam.

Bez większych nadziei poszedłem na dwie rozmowy o pracę w mojej firmie. Jedna zdecydowanie mi nie poszła. Drugiej nie dawałem żadnych szans. To była miła, luźna rozmowa. Nie brzmiała jak rozmowa o pracę. Oddałem przepustkę, spakowałem walizkę — rzeczy wciąż miałem niewiele — i wsiadłem w samolot do domu, do dawnego życia, do siebie, którego tak dobrze znałem i którym nie miałem ochoty być.

I used to believe that if I only had a little more money, everything would be fine. I would be in a better mood, have more energy, life would feel more like my own. I would like everything, and all that daily grind would simply stop clinging to me. I never really knew where that money was supposed to come from. I didn't even think about how much I would need — I just knew I needed more. I also felt that somewhere inside me there was a hole, and through it everything precious kept slipping away. I was convinced it could be patched easily. All it would take was a little more money.

I didn't have a plan for life and, I suppose, I counted on life to have a plan for me. For nearly thirty years I was tossed around, making decisions on impulse, in the moment. That's how I stayed at the university after graduation. That's how I kept moving between student apartments, trading bigger rooms for smaller ones and smaller ones for bigger ones. I changed flatmates and neighborhoods. Sometimes I felt deeply moved, often I was afraid, and life went on in its own rhythm — a rhythm I didn't have the courage to disturb. I didn't dare to aspire to knowing what I wanted or who I wanted to be. I was like a little bark boat that had accidentally drifted out to sea and could only keep floating. It sounds somewhat romantic, but there was little romance in it. Most decisions I never made, paralyzed by fear and responsibility. I wasn't really living — life was pushing me into different places every single day. And in hindsight, it wasn't all that bad.

There were also short periods of intense falling in love, and during those times I became someone else. Then I could do anything. I carried courage in great, overflowing handfuls. Nothing seemed capable of standing in my way. I went after what I thought was mine, though I had no idea then that in life nothing truly belongs to anyone. And so, carried by momentum, by the battering ram of infatuation, by that unstoppable desire to be someone other than who I really was, I ended up in Belgium. In Ghent, to be precise — a breathtaking city in East Flanders, a hidden treasure of Western Europe that Belgians, busy with their bikes and beer, somehow forgot to introduce to the rest of the world. Before I even left, my turbulent and rather senseless relationship had already fallen apart. It had been planned by that brave, hungry-for-life Piotr. But the one who arrived was the everyday version of me — uncertain, sad, and anxious. The one with hunched shoulders, easily moved to tears.

My idea for that time was simple: forget what life had been and try living another one. I had an apartment and an internship at a company that made maps. That was it. Every morning I got up, took a shower, and walked to an office that didn't quite feel like real work. If you can set a bar for yourself in life, mine was set fairly low. I went there mostly to give things some meaning. To shake off the loss, to say goodbye to a life I had hoped for but that had passed me by. I spent time with people, speaking English — which, truth be told, I barely knew. I tried to compose every sentence in my head first, and by the time I was ready to speak, the conversation was usually four threads ahead. Back then I thought it must be extraordinary — to have a job you don't hate. A job that gives you satisfaction, good relationships, and a decent life. Ten years ago, that felt like the definition of a dream come true. But none of it was truly real. The apartment with the beautiful terrace and charming mezzanine was only temporary. The job was an unpaid internship, and the project I was working on might have succeeded — or might not. No one was really waiting for it.

I was learning everything from scratch: how to schedule meetings, how to say something in English, how to present, how to tell a story, how to behave, what was appropriate and what wasn't. It felt a little like going to boarding school — except there were no lessons, only life itself. Shared lunches, walks, coffee breaks. People who were complete strangers at first, yet a little closer each day. At the time I had no idea how deeply it was shaping me — that this was where the person I would become, and the next ten years of my life, were quietly being forged.

I used to walk into the city center just to read. Back then I read Tove Jansson's short stories. I loved her writing so much. I had no idea that one day I would be reading her words almost every evening to my own child before bedtime. Life felt upside down. I realized you can't run away from yourself — from your fears and worries. And yet, unexpectedly, this new reality brought me peace and comfort, rocking me gently to sleep each night. There were moments when I actually liked being myself. Before that, it had happened very rarely.

I needed that time to get to know myself. To spend a while alone. To carve away some illusions and expectations, and give myself space to discover who I really was. I immersed myself in solitude for a while. It sobered me up. Deeply. And then I met people. One night out, a few faces, a dozen games of pool — and somehow life began to settle into place. Hours spent in the park throwing a frisbee and smoking hand-rolled cigarettes — I couldn't afford the packaged ones. Beer someone offered or bought at a pub. Long conversations into the night, morning showers with a hangover, sandwiches for a job that stubbornly refused to become a real job. Those three months passed in the blink of an eye. I barely noticed when I was writing the final documentation for my project, knowing no one would probably ever open it. I kept thinking how extraordinary it must be to have a stable job that gives you a good life. I began to believe it was possible. And surely then that hole — that emptiness I had carried for as long as I could remember — would finally disappear.

With little hope, I went to two job interviews at my company. One went very badly. I gave the other no chance at all. It was a pleasant, relaxed conversation — it didn't even sound like a job interview. I handed back my pass, packed my suitcase — I still owned very little — and boarded a plane home, back to my old life, back to a version of myself I knew so well and had no desire to be.